Zó houd je lezen levend in de zomervakantie
Leerkrachten weten wat werkt. Dit zijn 10 praktische tips uit de klas die leerlingen aan het lezen krijgen in de zomervakantie – én waarmee je na de vakantie meteen goed start.
Wat werkt in de praktijk
Geen extra projecten of ingewikkelde opdrachten. Dit zijn ideeën die:
- makkelijk mee te geven zijn;
- leuk zijn voor leerlingen;
- na de vakantie direct iets opleveren in je les.
De gekste leesplek
Laat leerlingen lezen op een plek waar ze dat normaal niet doen: op de camping, onder de tafel, in een boom of in een hangmat.
Zo pak je het aan:
- Laat leerlingen één foto maken van hun leesmoment.
- Verzamel de foto’s na de vakantie.
- Laat leerlingen kort vertellen waar en wat ze lazen
Extra idee: Laat de klas stemmen op de grappigste of meest originele foto.
Wat levert het op?
Zichtbaar leesplezier en een laagdrempelige en energieke start van het schooljaar.
Maak van je boek een Netflix-tip (Bookflix)
Leerlingen presenteren hun boek alsof het op Netflix staat.
Zo pak je het aan:
Laat leerlingen het volgende opschrijven:
- Titel
- Aantal sterren (1–5)
- Korte pitch “Dit boek moet je lezen omdat…”
Na de vakantie: Hang de tips op in de klas of laat leerlingen ze kort presenteren.
Wat levert het op?
Inzicht in wat ze gelezen hebben en inspiratie voor andere leerlingen.
De leesfoto met mini-verhaal
Combineer lezen met een klein stukje schrijven.
Zo pak je het aan:
- Maak een foto van je leesmoment.
- Schrijf drie korte zinnen:
- Waar was je?
- Wat heb je gelezen?
- Wat vond je ervan?
Na de vakantie:
- Laat leerlingen elkaars verhalen lezen.
- Kies een paar verhalen om samen te bespreken.
Wat levert het op?
Persoonlijke leeservaringen, concrete input en een directe start voor je eerste les.
De boekenlegger-challenge
Laat leerlingen hun eigen leeslijst bijhouden.
Zo pak je het aan:
- Maak voor de vakantie met je leerlingen een boekenlegger
- Tijdens de vakantie schrijven ze daarop wat ze lezen en eventueel een cijfer of smiley.
Na de vakantie:
- Laat leerlingen één boek kiezen dat ze aanraden.
- Laat ze kort toelichten waarom ze het aanraden.
Wat levert het op?
Eigenaarschap en overzicht, zonder dat het als een opdracht voelt.
Geef een boek dat écht past
De juiste boekkeuze maakt het verschil tussen wel of niet lezen.
Zo pak je het aan:
- Laat leerlingen zelf een boek kiezen uit de schoolbibliotheek met jouw hulp. Of kies zelf gericht op niveau en interesse.
- Stop een briefje met een vraag in het boek.
- Pak het boek in als cadeautje.
Vragen die goed werken:
- “Welk stuk vond je het spannendst?”
- “Welke persoon lijkt op jou?”
- “Wat zou jij anders doen dan de hoofdpersoon?”
Na de vakantie: Laat leerlingen één vraag beantwoorden.
Wat levert het op?
Meer motivatie om te lezen en gerichter nadenken over wat ze gelezen hebben.
De persoonlijke leeslijst
Bouw motivatie al vóór de vakantie op.
Zo pak je het aan:
- Laat leerlingen een lijst maken met boeken die ze nog willen lezen.
- Bespreek die lijst vlak vóór de vakantie.
- Stimuleer dat ze alvast naar de bieb gaan.
Na de vakantie: Kom terug op de lijst.
Wat levert het op?
Eigenaarschap, voorpret en meer kans dat leerlingen echt gaan lezen.
Een persoonlijk verhaal als vakantieboek
Maak van lezen iets van henzelf.
Zo pak je het aan:
- Geef leerlingen een verhaal waarin zij zelf voorkomen
- Of laat er één maken (bijv. met AI)
- Laat ze reageren: wat vond je herkenbaar / leuk?
Wat levert het op?
Hoge betrokkenheid en een sterke persoonlijke connectie met lezen.
Lezen zichtbaar maken met een foto en klasstart
Combineer wat leerlingen doen in de vakantie met je eerste les.
Zo pak je het aan:
- Laat leerlingen een favoriete leesfoto insturen
- Hang of toon die bij de start van het schooljaar
- Gebruik ze als kennismaking (nieuwe groep / leerkracht)
Wat levert het op?
Een warme start én direct aandacht voor lezen.
Werk samen met ouders en de bibliotheek
Zorg dat lezen ook buiten school doorgaat.
Zo pak je het aan:
- Sluit aan bij ‘Vakantielezen’ van de bibliotheek
- Stuur ouders vooraf tips, zoals:
- blijf voorlezen
- laat kinderen zelf boeken kiezen
- maak samen een leesmoment
Wat levert het op?
Meer leesmomenten thuis en extra ondersteuning buiten de klas.
Lezen + nieuws: kleine twist, groot effect
Je kunt zomerlezen nog betekenisvoller maken door leerlingen óók iets met het nieuws te laten doen.
Zo pak je het aan:
- Geef één simpele opdracht mee: “Bekijk of lees in de vakantie één keer iets uit het nieuws (bijv. Jeugdjournaal) dat je interessant vindt.”
- Laat ze onthouden of kort opschrijven:
- “Waar ging het over?”
- “Waarom vond je dit interessant of opvallend?”
Na de vakantie: Stel twee vragen:
- “Wie heeft iets uit het nieuws gezien?"
- “Wat is blijven hangen?”
Wat levert het op?
Leerlingen ervaren dat lezen niet alleen in boeken zit, maar ook in de wereld om hen heen. En jij maakt een natuurlijke brug naar begrijpend lezen met actualiteit. “Jullie zagen al nieuws in de vakantie – vandaag gaan we er samen beter naar kijken.”
En de klassieker?
Leesbingo blijft gewoon goed werken.
Zeker als je ’m combineert met een foto-opdracht of een korte nabespreking na de vakantie.
Tip voor de eerste week: haal het zomerlezen terug in de klas
Zo wordt het geen losse terugblik op zomerlezen, maar een actieve start waarin lezen meteen weer centraal staat in het nieuwe schooljaar.
Kies één werkvorm en plan er bewust een moment voor in (20–30 minuten).
Voorbeeld lesopzet (met leesfoto’s of boekentips):
1. Start (5 min)
- Laat een paar foto’s of boeken zien op het digibord.
- Stel één simpele vraag: “Wie heeft er in de vakantie iets gelezen wat je wilt delen?”
2. Delen (10–15 min)
- Laat leerlingen in tweetallen, kleine groepjes of klassikaal hun foto zien of hun boek kort toelichten.
- Geef ze één concrete opdracht: “Vertel waar je las en wat je ervan vond”.
3. Oogst ophalen (5–10 min)
Vraag klassikaal:
- “Wie heeft een tip voor de groep?”
- “Welk boek werd vaak genoemd?”
4. Doorpakken (optioneel)
Leg de brug naar je eerste les: “Vandaag gaan we weer samen lezen en ontdekken met Nieuwsbegrip.”